MULTİPL SKLEROZ NEDİR?

Multipl Skleroz yani MS;  hergün adını daha sık duyduğumuz bir hastalık oldu. 

Nedeni bilinmemekle birlikte; tedavisindeki gelişmeler ve tetikleyici faktörlerin saptanmaya başlanmış olması heyecan verici.

Bilim çevrelerinde en çok kabul gören neden; bağışıklık sistemi ile ilgili olduğu.  

Çocukluk çağlarında bağışıklık sistemi gelişimini tam olarak tanımlamamış olduğu sırada bir virüsün yada çeşitli çocukluk çağı virüs hastalıklarının hastalığa yatkın bireylerde bağışıklık sistemini kırılganlığa itebileceği ve bu durumun sonuçlarının merkezi sinir sisteminde yıllar sonra ortaya çıkabileceği sorunlar işaret edilmektedir.  

Bu hastalıkta kişinin bağışıklık sistemi, kendi myelin proteinlerine yabancılaşarak kendi kendini hasara uğratmaya başlar. Sağlıklı bireylerde myelin kılıf denen yapı sayesinde sinirsel mesajlar iletilir ve beyinden gelen sinyaller vücudu yönetir, ancak MS hastalarında oluşan hasar sonucu sinirsel mesajlarda yavaşlama meydana gelir ve vücut fonksiyonlarını kontrol etmek güçleşir.

Çift görme, kuvvetsizlik, denge bozuklukları, duyu kayıpları, bacaklarda uyuşukluk ve safra kesesi çalışmasında kontrol kaybı belirtiler arasındadır.

Ancak unutulmaması gereken her hasta kendine özgü belirtiler verir. Hastaların kesinlikle kendilerini diğer MS hastalarıyla karşılaştırmaması gerekir. Çünkü durum herkeste farklılıklar gösterebilmektedir. 

Atak/ alevlenme denilen durumlar da kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Atak veya alevlenme dediğimiz kavramlar; en az 24 saat süren ve gündelik hayatı kısıtlayan herhangi bir bulgu anlamında kullanılır. 

Örneğin; belirsiz ama inatçı bir yorgunluk hali,yazı yazarken titreyen bir el, yürürken dengesizlik, bir uzvun işlevini yitirmesi gibi belirgin kayıplar atak olarak sayılır.

Belirtiler arasında olan yorgunluk, uyku bozuklukları, kas sertliği, denge bozuklukları, baş dönmesi, kulak çınlaması, görme sorunları, uyuşmalar ve baş ağrısı gibi rahatsızlıklar için, uygulanacak ilaç tedavisi büyük ölçüde şikayetleri  azaltmaya  yardımcıdır.

Stres her duruma olduğu gibi MS hastalığına da olumsuz etki yapar. Çünkü vücudun sürekli bir alarm halinde oluşu bağışıklık sistemini zedelemektedir. 

Günümüzde stresten uzak durmak mümkün olamayacağından en azından stresle başa çıkma yöntemlerini denemek yararlı olacaktır.

Örneğin; olaylara olumlu bakabilmeyi, sevgiyi ve hoşgörüyü benimseyebilmek, sıkıntıları paylaşmak, gerektiğinde  profesyonel destek almak, gevşeme teknikleri ve düzenli spor yapabilmek stresle başa çıkmada yardımcı yöntemlerdir.

Peki bu hastalıkla savaşta beslenmenin olumlu etkileri olabilir mi? 

Evet, beslenmede bazı küçük detaylara dikkat etmek hastalığın iyileşmesine ve duraksamasına katkıda bulunabilir.

İlke olarak karbonhidratlardan fakir bir beslenme tarzının olumlu etkileri yapılan çalışmalarda görülmüştür. Özellikle basit karbonhidratlar dediğimiz şeker ve şekerli besinlerden olabildiğince uzak durmak faydalı olacaktır.

Ekmek, makarna, pilav tarzı besinlerin ana yemeğiniz olmamasına özen gösteriniz. Çeşitli besin ögelerini iyi kaynaklardan gereksinmeniz kadar tüketiniz.

 Hastalarda yağ metabolizmasında değişiklikler olduğu ve doymuş yağ asitlerinin (katı yağların) doymamış yağ asitlerine (sıvı yağlara) oranının arttığı saptanmıştır. Bu nedenle doymuş(katı) yağlardan kısıtlı beslenmek de doğrudur. Tereyağı, tam yağlı süt ve peynir gibi besinler yerine bitkisel sıvı yağlar ve yarım yağlı süt ürünlerinin kullanılması önerilir.

Bitkisel sıvı yağların hastalığın ilerlemesini yavaşlattığı ve daha kısa sürede iyileşme görüldüğü de belirtilmiştir. Ayrıca n-3 yağ asitlerinden zengin balık veya balık yağı kullanımı da sağlığın geliştirilmesinde olumlu etkilere sahiptir.

Yapay besinlerden, hazır gıdalardan ve içeriğinde ne olduğunu bilmediğiniz besinlerden olabildiğince uzak durmak ve doğal besinleri tercih etmek de mutlaka yararlı olacaktır.

 İzlenen hastalarda, ilk 5 yılda genel olarak iyi huylu gidiş gösteren, yani önemli bir yaşam kalitesi kısıtlanması olmayan hastalarda seyrin iyi huylu gidebileceği görülmüştür.

Sağlıklı ve mutlu günler diliyorum.